Innovatiepartnerschap

Praktijkvoorbeelden Bouw- en Vastgoed

In het bouw- en vastgoed zijn afgelopen jaren verschillende uitdagingen geweest, waaronder de stikstofproblematiek en de PFAS-problematiek, maar ook het doel om vóór 2050 in Nederland een circulaire economie te realiseren.

Zoals de Rijksoverheid aangaf in de Transitieagenda Bouw, neemt de bouwsector 50% van het grondstoffenverbruik in Nederland voor zijn rekening. Veel afval is sloopafval. Circulair en modulair bouwen is binnen de bouwsector nodig om onze leefomgeving duurzaam in te richten. Hiervoor is innovatie nodig, waaronder een nieuwe manier van samenwerken.

Het innovatiepartnerschap kan hierbij een handig hulpmiddel zijn voor zowel aanbesteders als marktpartijen. Het biedt namelijk tal van mogelijkheden in het kader van duurzaam aanbesteden:

  • Een vraag naar circulair bouwen, bouwen zonder stikstof-uitstoot of met tegengaan van PFAS, stimuleert bouwers om hierin te investeren;
  • De aanbesteder schrijft dan bijv. niet voor hoe de innovatiepartner circulair moet bouwen, maar dat hij (een x percentage) circulair dient te bouwen, waarbij onderzoek en ontwikkeling deel uitmaakt van de opdracht. Dit biedt ruimte voor andere innovatieve oplossingen dan waar de aanbesteder zelf aan dacht;
  • Bouwbedrijven investeren hierbij in onderzoek en ontwikkeling en kunnen de ontwikkelde oplossing bij succes aanbieden aan de aanbesteder (zonder het doorlopen van een nieuwe aanbesteding);
  • De aanbesteder helpt met eigen kennis en kunde de innovatiepartners die werken aan de oplossingen. De aanbesteder is meer een samenwerkingspartner en niet zozeer de traditionele opdrachtgever;
  • De aanbesteder kan afhankelijk van de stand van de techniek en het aantal marktpartijen de aanbestedingsprocedure en de gestelde eisen hierop aanpassen. Bij veel concurrentie kunnen bijvoorbeeld hogere eisen gesteld worden om alleen de meest geschikte bouwers toe te laten tot de gunningsfase;
  • De rijksoverheid ziet ook in dat onder andere voor de stikstof-uitstoot het essentieel is om te investeren in emissievrije en -arme werktuigen. Om de sector te ondersteunen en tegelijkertijd een bijdrage te leveren aan andere duurzaamheidsdoelen zoals klimaat en schone lucht, heeft de rijksoverheid innovatiesubsidies bedacht in de B&U (burgerlijke- en utiliteitsbouw, met name woningbouw), de GWW-sector (grond-, weg- en waterbouw) en ombouw (retro-fit). Ook bij aanbesteders ligt een verantwoordelijkheid om hieraan een bijdrage te leveren door bij aanbestedingen rekening te houden met duurzaamheid.

Praktijkvoorbeeld: Sterke Lekdijk

Het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden werkt bij het project Sterke Lekdijk samen met drie innovatiepartners Mourik Infra B.V., Van Oord Nederland B.V. en de combinatie Heijmans Infra B.V. – GMB Civiel B.V.de Vries en van de Wiel B.V. (het Lek Ensemble). Het project Sterke Lekdijk maakt deel uit van het Hoogwaterbeschermingsprogramma. In dit programma werken de waterschappen en Rijkswaterstaat samen aan de grootste dijkversterkingsoperatie ooit sinds de Deltawerken. Vanwege de grootschaligheid van het project en de hoge ambities, waren duurzame en innovatieve oplossingen noodzakelijk.

De Lekdijk is een van de belangrijkste rivierdijken van Nederland en beschermt een groot deel van Midden- en West Nederland. Momenteel voldoet de Lekdijk niet meer aan de huidige normen en dient daarom versterkt te worden over een lengte van 55 kilometer. De ambities liggen bij dit dijkversterkingsproject hoog: simpelweg de dijk verhogen of verbreden was geen optie, de dijk moet zodanig versterkt worden dat deze wordt ingepast in het landschap en de omgeving. Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden heeft met het project Sterke Lekdijk marktpartijen uitgedaagd om de dijkversterking emissieloos uit te voeren.

Een beeld krijgen bij dit innovatiepartnerschap? Zie bijvoorbeeld hier, hier en hier.

Praktijkvoorbeeld: De Groene Droom van de gemeente Hof van Twente

De gemeente Hof van Twente heeft in samenwerking met verschillende schoolbesturen en een kinderopvangorganisatie voor het project ‘de Groene droom’ een innovatiepartnerschap gestart in juli 2017. De ambitie is het realiseren van het meest duurzame project binnen Europa op het gebied van de bouw, onderhoud en exploitatie van twee klimaatneutrale kindcentra.

Of zoals uit de aanbestedingsdocumenten volgde:

Onze ambitie is om samen met innovatieve en enthousiaste marktpartijen, waaronder leveranciers, te onderzoeken op welke wijze de hoge ambities van klimaatneutrale scholen binnen een bouw- en onderhoudsbudget kan worden gerealiseerd en onderhouden. Doelstelling is om in teamverband en op basis van life cycle cost de meest optimale mix van innovaties toe te passen. Op die manier willen we een zo hoog mogelijke kwaliteit realiseren van het binnen- en buitenmilieu voor kinderen, leerlingen en medewerkers. Het streven is om zo klimaatneutraal als mogelijk te zijn.

De aanbesteder wenst een klimaatneutrale school te ontwikkelen, waarbij:

1. Innovatieve duurzame producten worden getoetst op basis van hun prestaties en milieu impact;

2. Een integraal klimaatneutraal gebouwconcept wordt ontwikkeld, op basis van deze innovaties en in co-creatie met een innovatief team;

3. Servicegerichte afspraken worden gemaakt over het onderhoud, beheer en keuringen, op basis van de levenscyclus van de geleverde producten (circa 25 jaar en/of levensduur +5 jaar);

4. Energie-exploitatie afspraken worden gemaakt op basis van energievolumes;

5. Binnen een vast te stellen budget, dat ook rekening houdt met de toekomstige kosten voor gebruik, onderhoud en het energieverbruik.

Dit project zal in 2020 opgeleverd worden en lijkt vooralsnog een groot succes te zijn.

Praktijkvoorbeeld: Kademuren van de gemeente Amsterdam

De gemeente Amsterdam en het ministerie van Economische Zaken werkten samen voor het ‘Innovatiepartnerschap Kademuren’ dat is aangekondigd in oktober 2018.

Het proces om de binnenstedelijke kademuren van Amsterdam te vervangen is complex, waardoor de traditionele aanpak niet snel genoeg zou zijn om de kwaliteit van alle binnenstedelijke kademuren op orde te houden. Innovatie was en is dus hard nodig om de kwaliteit van de kades sneller op orde te krijgen. Marktpartijen werden via het innovatiepartnerschap uitgedaagd om slimme oplossingen te bedenken voor de volgende uitdagingen:

  • versnellen van het vervangen van binnenstedelijke kademuren;
  • hinder en overlast voor de omgeving verminderen;
  • verduurzamen van de kades en uitvoering, met mogelijk behoud van bomen.

De slimme oplossing kon bestaan uit een innovatieve uitvoeringsmethode (bouwwijze), een vernieuwend kademuurconcept (object) of een combinatie van beide. Zestien combinaties hebben zich aangemeld, waarna zes partijen mochten inschrijven en drie combinaties in april 2020 zijn gecontracteerd als innovatiepartners. Het innovatiepartnerschap is zodanig ingericht dat de innovatiepartners voorjaar 2020 starten met een onderzoek- en ontwikkelfase voor hun innovatie. In 2021 kunnen de volledig gevalideerde oplossingen toegepast worden in pilotprojecten, zodat vanaf 2022 de innovatiepartners met de succesvolle toepassingen gecontracteerd kunnen worden.

Informatie

Meer weten over dit onderwerp? Neem contact met ons op:

Leyla Bozkurt

T +31 20 238 20 01
M +31 6 53 453 021

Martijn van de Hel

T +31 20 238 20 02
M +31 6 21 210 853

Diederik Schrijvershof

T +31 20 238 20 03
M +31 6 81 364 318